Rejestrowanie zdarzeń korporacyjnych

Zdarzenia korporacyjne, takie jak fuzje, wydzielenia (spinoffs) i podziały akcji (split), zmieniają stan posiadania bez konieczności aktywnego tradingu. Ten przewodnik opisuje, jak ewidencjonować każdy typ zdarzenia w Capitally. Akcje, które pojawiają się na koncie bez powiązanej akcji korporacyjnej – np. nabycie uprawnień do akcji pracowniczych (RSU), darowizna, promocja brokerska czy zakup finansowany z cashbacku – ewidencjonuje się inaczej; zobacz Śledzenie akcji RSU i pracowniczych planów akcyjnych.

Podział akcji (stock split)

Co się dzieje: Spółka zmienia liczbę akcji w obrocie. W przypadku podziału zwykłego (forward split) otrzymujesz więcej akcji po proporcjonalnie niższej cenie. W przypadku konsolidacji (reverse split) akcje są scalane.

Capitally automatycznie dodaje transakcje podziału dla wszystkich aktywów z cenami pobieranymi z rynku. Korzystanie z tych automatycznych transakcji jest istotne, ponieważ muszą one pozostawać zsynchronizowane z ceną rynkową. Ceny rynkowe w Capitally nie są korygowane o podziały, więc automatyczne transakcje podziału zapewniają prawidłowe dopasowanie ilości w Twoich pozycjach do bieżących danych cenowych.

Jak rejestrować: Użyj typu transakcji Split .

• Ustaw Licznik i Mianownik zgodnie z proporcją podziału
• Dla podziału 4:1 (forward split): Licznik = 4, Mianownik = 1
• Dla konsolidacji 1:10 (reverse split): Licznik = 1, Mianownik = 10

Jeśli w wyniku podziału powstają ułamkowe akcje, które są wypłacane w gotówce, dodaj osobną transakcję Sell dla ułamkowej części po otrzymanej cenie.

Jeśli w wyniku podziału otrzymałeś dodatkowe akcje lub gotówkę, dodaj je jako Transfer z datą co najmniej minutę po transakcji podziału, wycenione według ceny rynkowej zamknięcia z poprzedniego dnia.

Nigdy nie usuwaj transakcji podziału akcji dla aktywa z wyceną rynkową – od tego momentu liczby przestaną zgadzać się z danymi cenowymi. Jeśli transakcja została usunięta przez przypadek, cofnij operację lub dodaj nowy Split z poprawnym współczynnikiem.

Wprowadzanie transakcji sprzed podziału akcji

Wprowadzaj każdy zakup z ceną i ilością takimi, jakie były w dniu zakupu. Capitally automatycznie koryguje dane dla akcji nabytych przed podziałem, więc wpisane wartości pozostają takie, jak w raporcie brokera, a saldo jest aktualizowane automatycznie.

Na przykład: wprowadzasz 346 akcji zakupionych w 1983 r., a w 2008 r. nastąpił split 2:1. Transakcja zachowuje 346 akcji po cenie z 1983 r., a saldo po podziale z 2008 r. wskazuje 692 akcje.

Yahoo Finance i podobne serwisy korygują historię wstecznie, więc ich historyczne ceny i ilości są już uwzględnione w splicie. Wprowadzanie takich wartości spowoduje podwójną korektę. Jeśli dysponujesz tylko skorygowanymi danymi, najpierw przelicz je: ilość = ilość skorygowana ÷ współczynnik podziału, cena = cena skorygowana × współczynnik podziału.

Jeśli ilości po imporcie od brokera (DEGIRO i inni) wydają się błędne, sprawdź trzy rzeczy:

1. Czy aktywo ma poprawny symbol lub ISIN.
2. Czy ilość zakupionych akcji zgadza się z wyciągiem brokera.
3. Czy współczynnik podziału zgadza się z podziałem pokazanym na liście transakcji brokera.

Nieprawidłowo wprowadzony podział można edytować lub usunąć, aby skorygować saldo.

Jak podział akcji wygląda na wykresach

W dniu podziału wykres ceny spada zgodnie ze współczynnikiem podziału, a wykres ilości rośnie, podczas gdy wykres wartości rynkowej pozostaje płynny – niższa cena pomnożona przez wyższą ilość daje tę samą wartość. Stopy zwrotu i wartość portfela pozostają poprawne, ponieważ transakcja podziału koryguje posiadaną liczbę akcji.

Jest to celowe: Capitally przechowuje niekorygowane (nominalne) ceny rynkowe, w przeciwieństwie do większości portali finansowych. Zakładka Cena pokazuje zatem faktyczną cenę w danym dniu, dzięki czemu możesz zweryfikować ją z innym źródłem i porównać ze średnią ceną zakupu. Aby zobaczyć serię korygowaną o podziały – czyli wzrost ceny tak, jakby podział nigdy nie miał miejsca – otwórz zakładkę Stopa zwrotu i użyj wykresu Cena aktywa.

Jeśli stopy zwrotu po podziale wyglądają nieprawidłowo

Jeśli całkowite stopy zwrotu po podziale są rażąco błędne – np. -90% na pozycji, która niemal nie drgnęła – potwierdź, czy transakcja podziału istnieje i ma właściwy współczynnik, a następnie porównaj ją z wykresem Cena aktywa w zakładce Stopa zwrotu. Jeśli wykres ten pokazuje ten sam gwałtowny spadek, problem tkwi w danych cenowych, a nie w obliczeniach: sprawdź symbol rynkowy aktywa (Edytuj aktywo → zakładka Ceny, Pobieraj ceny z tego symbolu rynkowego) i daj znać wsparciu.

Podział akcji funduszu

Typ transakcji Split nie jest dostępny dla aktywów typu Fundusz. Aby go zarejestrować, najpierw ustaw ceny ręcznie po obu stronach zdarzenia – starą cenę w dniu przed podziałem i nową cenę w dniu podziału. Następnie zmień typ aktywa na Akcje/ETF, dodaj Split z poprawnym współczynnikiem i przywróć poprzedni typ aktywa.

Fuzja bez podatku (wymiana akcji na akcje)

Co się dzieje: Twoje akcje przejętej spółki są wymieniane na akcje spółki przejmującej według ustalonego stosunku wymiany. Nie powstaje zdarzenie podatkowe — Twoja podstawa kosztowa i okres posiadania przechodzą na nowe akcje.

Jak rejestrować: Użyj typu transakcji Convert .

• Ustaw Aktywo źródłowe na przejmowaną spółkę
• Ustaw Ilość źródłową na pełną liczbę akcji podlegających konwersji
• Ustaw Aktywo docelowe na spółkę przejmującą
• Ustaw Ilość docelową na liczbę otrzymanych akcji
• Pozostaw pole Cena (koszt nabycia) puste i upewnij się, że opcja Przenieś datę nabycia i Lot'y do aktywa docelowego jest włączona — w przypadku konwersji na inne aktywo bez podania ceny, opcja ta zostanie aktywowana automatycznie

Każda partia (lot) przenoszona jest jako osobna pozycja, a nie jako jeden zagregowany wynik, zachowując własną datę nabycia, koszt nabycia oraz prowizję. Dzięki temu późniejsza sprzedaż akcji spółki przejmującej jest opodatkowana w oparciu o oryginalną cenę zakupu i pierwotny okres posiadania, a prowizja związana z fuzją doliczana jest do przeniesionego kosztu nabycia, zamiast być odliczana od razu.

Konwersja akcji za akcje bez ceny: przełącznik przenoszenia danych jest włączony

Ułamkowe akcje: Jeśli w wyniku fuzji powstają ułamkowe akcje wypłacane w gotówce, masz dwie możliwości:

• Wpisz pełną liczbę akcji, które otrzymałeś, jako Ilość docelową, a gotówkę z akcji ułamkowych umieść w polu Pozostała gotówka (rozwiń Pokaż więcej (pozostała gotówka), aby je znaleźć), lub
• Dodaj osobną transakcję Sell dla spółki przejmującej na ułamkowe akcje po cenie wypłaty gotówki

Pozostała gotówka jest odejmowana od kosztu nabycia akcji spółki przejmującej i jest to jedyna część fuzji, która podlega zbyciu.

Pozostała gotówka przy konwersji, w sekcji Pokaż więcej (pozostała gotówka)

Przejęcie gotówkowe / oferta skupu

Co się dzieje: Wszystkie Twoje akcje są odkupywane za gotówkę po stałej cenie. Jest to zdarzenie w pełni podlegające opodatkowaniu.

Jak to zarejestrować: Użyj standardowej transakcji Sell po cenie oferty skupu lub przejęcia za akcję. Nie jest wymagana żadna specjalna obsługa — to jak zwykła sprzedaż.

Fuzja mieszana (akcje + gotówka)

Co się dzieje: Otrzymujesz nowe akcje spółki przejmującej oraz płatność gotówkową. Zysk jest zazwyczaj rozpoznawany do wysokości otrzymanej gotówki.

Jak to zarejestrować: Użyj transakcji Konwersja :

• Ustaw Ilość źródłową na wszystkie akcje przejmowanej spółki
• Ustaw Aktywo docelowe i Ilość docelowa na otrzymane akcje
• Ustaw pole Cena (koszt nabycia) tak, aby uwzględniało rozpoznany zysk: oblicz je jako (pierwotny koszt nabycia + rozpoznany zysk) / ilość
• Rozwiń Pokaż więcej (pozostała gotówka) i wpisz otrzymaną kwotę w polu Pozostała gotówka

Podanie ceny przy konwersji na inne aktywo wyłącza opcję Przenieś datę nabycia i Lot'y do aktywa docelowego i to właśnie powoduje rozpoznanie zysku: akcje przejmowane są zamykane po ustalonej cenie, różnica względem ich kosztu nabycia jest realizowana, a pozycja docelowa otwierana jest z tymi wpływami pomniejszonymi o pozostałą gotówkę.

Ta sama konwersja z podaną ceną: przełącznik przenoszenia danych zostaje wyłączony, a zysk rozpoznany

Przyjmij 100 akcji kupionych po 20 (koszt nabycia 2000), konwertowanych na 50 akcji spółki przejmującej. Jeśli pole Cena pozostanie puste, a gotówka wyniesie 500, pozycja docelowa zachowuje koszt nabycia 1500, 500 jest wypłacane, a na akcjach nie realizuje się żaden zysk. Przy cenie 25 źródło zamyka się po 2500, realizując zysk 500, a pozycja docelowa otwiera się z kosztem 2000 po uwzględnieniu gotówki. Pozostała gotówka nigdy nie sprawi, że koszt pozycji docelowej spadnie poniżej zera — 3000 gotówki przy koszcie nabycia 2000 pozostawia wartość docelową na poziomie 0, a nie -1000.

Ręczne włączenie przełącznika z powrotem nie podnosi kosztu nabycia akcji do poziomu Ceny. Oryginalny koszt nabycia nadal jest przenoszony i rozpoznawana jest tylko część związana z pozostałą gotówką.

Wydzielenie (spółki) bez podatku

Co się dzieje: Spółka nadrzędna rozdziela akcje spółki zależnej pomiędzy dotychczasowych akcjonariuszy. Twoja podstawa kosztowa w spółce nadrzędnej jest dzielona między spółkę nadrzędną a nową spółkę na podstawie współczynnika alokacji (zazwyczaj podawanego w komunikacie spółki).

Jak to zarejestrować: Użyj typu transakcji Konwersja z ilością źródłową ustawioną na zero.

• Ustaw Aktywo źródłowe na spółkę macierzystą
• Ustaw Ilość źródłową na 0 — to informuje Capitally, że jest to wydzielenie (spinoff), a nie zwykła konwersja
• Ustaw Aktywo docelowe na nową spółkę zależną
• Ustaw Ilość docelową na liczbę otrzymanych akcji
• Pozostaw pole Cena (koszt nabycia) puste — dzięki temu koszt nabycia pozostanie zgodny z tym, co faktycznie zapłaciłeś za akcje spółki macierzystej, alokując go proporcjonalnie do nowej pozycji

Wpisz Cenę, jeśli chcesz samodzielnie ustawić alokację. W przypadku wydzielenia jest to koszt nabycia na akcję docelowego aktywa, a Wartość pokazuje wówczas, jaka kwota zostaje przeniesiona z kosztu nabycia spółki macierzystej — ilość docelowa × cena. % podstawy kosztowej działa tak samo, jako procent całkowitego kosztu nabycia spółki macierzystej.

W obu przypadkach upewnij się, że opcja Przenieś datę nabycia i Lot'y do aktywa docelowego jest włączona. Wydzielenie utrzymuje ją włączoną zarówno z Ceną, jak i bez niej; dzięki temu podmiot zależny dziedziczy daty nabycia spółki macierzystej, zamiast rozpoczynać nowy okres posiadania w dniu wydzielenia. Spółka macierzysta i zależna zachowują po jednej partii (lot) na każdy pierwotny zakup, dzieląc między siebie koszt nabycia, prowizje i zapłacony podatek: 100 akcji macierzystych kupionych po 20, z 10 akcjami zależnymi utworzonymi przy Cenie 15, pozostawia spółkę macierzystą z kosztem 1850, a zależną z 150, oba nadal z datami pierwotnego zakupu.

Pozostała gotówka: Jeśli zamiast akcji ułamkowych otrzymałeś gotówkę, rozwiń Pokaż więcej (pozostała gotówka) i wprowadź kwotę w polu Pozostała gotówka. W przypadku wydzielenia kwota ta jest dodawana do redukcji kosztu nabycia pozycji spółki macierzystej, zamiast być odejmowana od kosztu akcji zależnych, a redukcja jest ograniczona do kosztu nabycia, jaki faktycznie posiada spółka macierzysta.

Co Capitally robi automatycznie:

• Proporcjonalnie obniża podstawę kosztową spółki macierzystej we wszystkich partiach
• Otwiera nową pozycję w spółce zależnej z przypisaną podstawą kosztową
• Łączy obie strony jako „Wydzielenie z" i „Wydzielenie do"

Wydzielenie (spółki) opodatkowane

Co się dzieje: Podobnie jak w przypadku wydzielenia zwolnionego z podatku, jednak wartość rynkowa otrzymanych akcji podlega opodatkowaniu jako dochód z dywidend. Podstawa kosztowa spółki macierzystej pozostaje bez zmian.

Jak zapisać transakcję: Użyj dwóch oddzielnych transakcji:

1. Dywidenda od spółki macierzystej na kwotę dochodu do opodatkowania (wartość rynkowa otrzymanych akcji)
2. Kupno akcji nowej spółki zależnej po wartości rynkowej za akcję

Dystrybucja zwrotu kapitału

Co się dzieje: Dystrybucja od spółki, która zwraca zainwestowany kapitał zamiast wypłacać zyski. Nie jest to dochód podlegający opodatkowaniu — zamiast tego obniża podstawę kosztową. Często spotykane w przypadku REIT-ów, MLP-ów, funduszy dochodowych oraz ETF-ów wypłacających więcej niż wynoszą ich zyski.

Jak zapisać transakcję: Użyj transakcji Dywidenda .

1. Wprowadź kwotę zwrotu kapitału w polu Zwrot kapitału

Jeśli dystrybucja w całości stanowi zwrot kapitału, możesz pozostawić pole Wartość dywidendy puste i wypełnić jedynie pole zwrotu kapitału. Jeśli dystrybucja obejmuje zarówno zwykły dochód z dywidend, jak i część stanowiącą zwrot kapitału, wprowadź łączną kwotę dystrybucji w polu Wartość , a część stanowiącą zwrot kapitału w polu Zwrot kapitału .

Co robi Capitally:

• Część stanowiąca zwrot kapitału proporcjonalnie obniża podstawę kosztową we wszystkich partiach
• Pozostała część (Wartość minus Zwrot kapitału) jest traktowana jako zwykły dochód z dywidend
• Jeśli zwrot kapitału przekracza całkowitą podstawę kosztową, nadwyżka jest traktowana jako dochód (podstawa kosztowa nie może spaść poniżej zera)

Więcej szczegółów znajdziesz w Śledzenie dywidend.

Likwidacja

Co się dzieje: Spółka kończy działalność i z czasem rozdziela pozostałe aktywa między akcjonariuszy. Każda dystrybucja pomniejsza najpierw koszt nabycia; gdy koszt zostanie w pełni odzyskany, dalsze dystrybucje stają się zyskami kapitałowymi.

Jak zarejestrować: Każdą dystrybucję zarejestruj jako Dywidenda ze wskazaną kwotą Zwrotu kapitału :

1. Dla każdej dystrybucji likwidacyjnej utwórz transakcję Dywidenda, wpisując pełną kwotę jako Zwrot kapitału
2. Capitally automatycznie śledzi pozostały koszt nabycia i traktuje ewentualną nadwyżkę jako przychód
3. Gdy spółka zostanie w pełni zlikwidowana, zarejestruj Sprzedaż pozostałych akcji po cenie ostatniej dystrybucji (lub 0 $, jeśli akcje zostaną umorzone bez dalszych wypłat)

Wypłata gotówki (Cash in lieu)

Co się dzieje: Otrzymujesz gotówkę za posiadane akcje zamiast zachować udziały. Zazwyczaj pojawia się to na wyciągu po bankructwie emitenta lub gdy broker zamyka zobowiązanie wobec Ciebie w gotówce, zamiast przenosić akcje do innej instytucji.

Jak ewidencjonować: Użyj transakcji Sprzedaż dla tej pozycji na kwotę gotówki, którą otrzymałeś. Nie jest wymagane żadne specjalne traktowanie – Capitally rozliczy zysk lub stratę względem kosztu nabycia dokładnie tak samo, jak przy zwykłej sprzedaży. Jeśli akcje zostały anulowane bez wypłaty, zarejestruj Sprzedaż z kwotą 0.

Gotówka zamiast akcji ułamkowych to inny przypadek. Gdy fuzja lub wydzielenie wypłaca gotówkę zamiast ułamka akcji, kwotę tę należy wpisać w polu Pozostała gotówka w transakcji Konwersja, a nie w osobnej pozycji — zobacz Fuzja zwolniona z podatku oraz Wydzielenie (spinoff) zwolnione z podatku.

Informacje o podobnych przypadkach wypłat gotówkowych znajdziesz pod hasłami Fuzja gotówkowa / Wezwanie do sprzedaży oraz Likwidacja.

Oferta praw poboru

Co się dzieje: Spółka przyznaje dotychczasowym akcjonariuszom prawo do zakupu dodatkowych akcji po obniżonej cenie.

Jak zarejestrować:

• Jeśli prawa zostały wykonane: Użyj transakcji Kup po cenie subskrypcji
• Jeśli prawa zostały sprzedane: Śledź prawa jako osobne aktywo. Zarejestruj Transfer przychodzący w momencie ich otrzymania, a następnie Sprzedaż w momencie ich zbycia
• Jeśli prawa wygasły: Żadna transakcja nie jest potrzebna. Jeśli śledziłeś prawa jako aktywo, zarejestruj Transfer wychodzący , aby usunąć je z portfolio

Konwersja akcji uprzywilejowanych na zwykłe

Co się dzieje: Akcje uprzywilejowane są zamieniane na akcje zwykłe według określonego współczynnika konwersji. Zazwyczaj nie jest to zdarzenie podatkowe.

Jak to zaksięgować: Użyj typu transakcji Konwersja, pozostawiając pole Cena (koszt nabycia) puste, dzięki czemu partie (loty) zostaną przeniesione na nowe akcje zwykłe wraz z nienaruszonymi datami nabycia i kosztem nabycia.

Zmiana nazwy lub tickera

Co się dzieje: Spółka zmienia nazwę lub symbol giełdowy, ale nic innego w Twojej pozycji się nie zmienia.

Jak ewidencjonować: Nie jest wymagana żadna transakcja. Po prostu edytuj szczegóły aktywa (nazwę, symbol giełdowy) w Capitally. Ponieważ Capitally śledzi aktywa po wewnętrznym ID, a nie po tickerze, historia pozostaje nienaruszona. Zmiany symboli są w większości przypadków wykrywane automatycznie, więc ceny powinny pobierać się bez Twojej ingerencji.

Jeśli ceny przestaną się aktualizować po zmianie nazwy: edytuj aktywo, otwórz zakładkę Ceny i wybierz ponownie wpis w Pobieraj ceny z tego symbolu rynkowego – nawet jeśli na liście widoczny jest już właściwy symbol. Ponowny wybór odświeża mapowanie, które dostawca danych zmienił w tle. Zobacz Ceny, symbole i dane rynkowe w kwestii wycofanych z notowań akcji i usuniętych symboli.

Jeśli nie możesz znaleźć aktywa pod nową nazwą: wyszukaj je za pomocą numeru ISIN. Dostawcy danych często przez pewien czas przechowują rebrandingowane spółki pod dawnymi nazwami – np. K2 Internet zamiast Fabrity Holding – więc wyszukiwanie po nazwie nie daje wyników, podczas gdy ISIN wskazuje właściwy instrument. Zobacz Wybór właściwego symbolu rynkowego.